Spacer po Wejherowie szybko pokazuje, że tutejsze świątynie są czymś więcej niż punktami na mapie. Łączą historię miasta założonego przez Jakuba Wejhera, tradycję franciszkańską, kult maryjny i pamięć o mieszkańcach Kaszub. Zebrałem najważniejsze kościoły, ich zabytkowe elementy oraz praktyczne wskazówki, jak zwiedzić je podczas jednej, spokojnej trasy.
Najważniejsze miejsca można zobaczyć podczas jednej trasy przez centrum
- Kościół Świętej Trójcy to najstarsza parafia i jeden z najważniejszych zabytków miasta.
- Kościół św. Anny należy do zespołu franciszkańskiego i jest związany z kultem Matki Bożej Wejherowskiej.
- Kalwaria Wejherowska tworzy historyczny szlak kaplic na wzgórzach otaczających miasto.
- Kościół św. Leona Wielkiego i św. Stanisława Kostki wyróżnia się neogotycką bryłą z czerwonej cegły.
- Na zwiedzanie najważniejszych obiektów dobrze przeznaczyć około 3-4 godzin, najlepiej w wygodnym obuwiu.
Od wotywnego kościoła do duchowej stolicy Kaszub
Historia wejherowskich świątyń zaczyna się w 1643 roku, kiedy Jakub Wejher założył osadę Wejherowska Wola. Fundacja kościołów nie była przypadkowa. Wejher, który ocalał podczas działań wojennych pod Smoleńskiem, miał ślubować wzniesienie świątyni ku czci Trójcy Przenajświętszej.
Pierwszy kościół powstał jeszcze w XVII wieku, a obecna świątynia Świętej Trójcy została zbudowana w latach 1754-1755. To właśnie wokół niej rozwijało się centrum miasta, dlatego traktuję ją jako najlepszy punkt rozpoczęcia spaceru po historycznym Wejherowie.
W tym samym okresie rozwijał się klasztor franciszkanów i Kalwaria Wejherowska. Zespół kaplic na wzgórzach miał przypominać pielgrzymom Jerozolimę, ale z czasem stał się także ważnym elementem kaszubskiego krajobrazu kulturowego. Pierwsze pielgrzymki przybywały tu już pod koniec XVII wieku.Najcenniejsze zabytkowe świątynie w Wejherowie
Kościół Świętej Trójcy przy rynku
Kolegiata przy ulicy Kościuszki 2 stoi w miejscu pierwszego kościoła ufundowanego przez Jakuba Wejhera. W jej wnętrzu zachowały się barokowe i rokokowe elementy wyposażenia, między innymi ołtarze, ambona oraz chrzcielnica.
Szczególną uwagę zwraca obraz Ukrzyżowania datowany na 1629 rok, przypisywany szkole Rubensa. Nie trzeba być znawcą sztuki, żeby docenić tę świątynię. Jej największą siłą jest nagromadzenie pamiątek po kilku epokach, które można odczytać bezpośrednio z wystroju.
Kościół i klasztor św. Anny
Przy ulicy Klasztornej znajduje się barokowy kościół franciszkański pw. św. Anny, którego budowę prowadzono w latach 1648-1651. Świątynia jest częścią większego zespołu klasztornego i do dziś pozostaje jednym z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych na Kaszubach.
W środku warto poszukać ołtarzy oraz obrazu Matki Bożej Wejherowskiej. To miejsce ma inną atmosferę niż kolegiata. Jest bardziej skupione, przygaszone i mocniej związane z tradycją klasztorną. W podziemiach znajduje się krypta, w której pochowano między innymi Jakuba Wejhera i członków jego rodziny, jednak możliwość zwiedzania zależy od aktualnej organizacji klasztoru.
Kalwaria Wejherowska
Kalwaria nie jest pojedynczym kościołem, lecz rozległym zespołem kaplic, dróg i wzgórz. Powstawała w latach 1649-1659, a jej kaplice reprezentują przede wszystkim barok, rokoko i późniejsze uzupełnienia neogotyckie.
Najlepiej zwiedzać ją pieszo, bez pośpiechu. Trasa prowadzi przez leśne fragmenty i wzniesienia, dlatego spacer może zająć od 1,5 do 3 godzin, zależnie od wybranego wariantu. W deszczowy dzień ścieżki bywają śliskie, a dla małych dzieci wygodniejsza będzie krótsza trasa niż przejście całego zespołu kaplic.
Przeczytaj również: Zamek w Łapalicach - historia, status i bezpieczna wizyta
Kościół św. Leona Wielkiego i św. Stanisława Kostki
Przy ulicy 3 Maja stoi dawna świątynia ewangelicka, wzniesiona w 1908 roku w stylu neogotyckim. Czerwona cegła, strzelista sylwetka i pięć wież sprawiają, że budynek wyróżnia się spośród starszej, barokowej zabudowy centrum.
Po II wojnie światowej kościół przejęli katolicy. Dziś funkcjonuje jako świątynia pw. św. Leona Wielkiego i św. Stanisława Kostki. To ważne rozróżnienie, ponieważ część osób szuka osobno kościoła św. Leona i kościoła św. Stanisława, choć chodzi o ten sam zabytkowy obiekt.
Nie tylko zabytki czyli pozostałe ważne kościoły miejskie
Nie każda świątynia w Wejherowie jest zabytkiem o XVII- czy XIX-wiecznej metryce. Niektóre mają przede wszystkim znaczenie dla współczesnych mieszkańców, parafii i lokalnej pamięci. Jeśli chcę poznać dzisiejsze życie miasta, nie ograniczam spaceru wyłącznie do najstarszego centrum.
| Świątynia | Położenie | Co ją wyróżnia |
|---|---|---|
| Kościół Chrystusa Króla i bł. Alicji Kotowskiej | ul. Narutowicza 2 | Sanktuarium związane z bł. Alicją Kotowską i pamięcią ofiar Piaśnicy |
| Kościół Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski | ul. ks. Zygmunta Malińskiego 1 | Współczesna parafia ważna dla mieszkańców rozwijających się dzielnic |
| Kościół św. Leona Wielkiego i św. Stanisława Kostki | ul. 3 Maja | Neogotycka świątynia dawnej gminy ewangelickiej |
| Kościół Świętej Trójcy | ul. Kościuszki 2 | Najstarsza parafia i cenne wyposażenie historyczne |
| Kościół św. Anny | ul. Klasztorna | Barokowy zespół franciszkański i kult maryjny |
Kościół Chrystusa Króla ma także szczególne znaczenie pamięciowe. Parafia nosi wezwanie błogosławionej Alicji Kotowskiej, zamordowanej w Piaśnicy podczas II wojny światowej. Jeżeli planujesz wycieczkę śladami historii regionu, połączenie tego miejsca z wizytą w Piaśnicy tworzy bardzo mocny, choć wymagający emocjonalnie, punkt programu.
Jak zaplanować zwiedzanie kościołów w Wejherowie
Najwygodniejszy wariant zaczyna się przy kolegiacie Świętej Trójcy. Stamtąd można przejść do kościoła św. Anny, a później ruszyć na Kalwarię. Po powrocie do centrum warto zobaczyć neogotycki kościół przy ulicy 3 Maja.
- Święta Trójca - około 30-45 minut na obejrzenie bryły i wnętrza.
- Kościół św. Anny - około 30 minut, dłużej, jeśli klasztor udostępnia kryptę lub organizuje oprowadzanie.
- Kalwaria Wejherowska - od 1,5 godziny przy krótszym spacerze do około 3 godzin przy pełniejszej trasie.
- Kościół św. Leona i św. Stanisława Kostki - około 20-30 minut na obejrzenie neogotyckiej architektury.
Łącznie daje to mniej więcej 3-4 godziny spokojnego zwiedzania. Do Kalwarii najlepiej wybrać buty z twardszą podeszwą, a latem także wodę, ponieważ część trasy prowadzi przez tereny leśne i nie zawsze łatwo znaleźć miejsce, by odpocząć.
Godziny nabożeństw, dostępność wnętrz i możliwość wejścia do krypty mogą się zmieniać. Przed przyjazdem sprawdziłbym aktualne ogłoszenia parafialne, szczególnie jeśli zależy Ci na zwiedzaniu z przewodnikiem albo planujesz wizytę w czasie uroczystości religijnych.
W świątyniach zachowaj zwykły szacunek dla miejsca. Podczas nabożeństwa lepiej zrezygnować ze zdjęć, a fotografowanie wyposażenia może wymagać zgody. Wstęp do kościołów jest zazwyczaj bezpłatny, natomiast oprowadzanie lub specjalne wejście do części klasztornych może odbywać się na innych zasadach.
Najlepszy sposób na zobaczenie duchowego dziedzictwa miasta
Moim zdaniem nie warto traktować wejherowskich kościołów jako przypadkowej listy adresów. Najwięcej zyskuje się, gdy ogląda się je jako kolejne rozdziały jednej historii: fundację Jakuba Wejhera, rozwój franciszkańskiego klasztoru, narodziny Kalwarii, przemiany wyznaniowe i współczesną pamięć o Piaśnicy.
Na krótki wypad wybierz kolegiatę, kościół św. Anny i fragment Kalwarii. Jeśli masz cały dzień, dodaj świątynię św. Leona oraz sanktuarium bł. Alicji Kotowskiej. Taki plan łączy zabytki, spacer, kaszubską historię i spokojne poznawanie Wejherowa bez gonienia od punktu do punktu.
